Bin Selmani sfidon trashëgiminë Vehabiste që formësoi Arabinë Saudite
Princi i kurorës Muhamed bin Selman, në një intervistë me The Atlantic, shprehu drejtimin e ardhshëm të vendit të tij me deklarata që vendosën një precedent për ideologjinë e së kaluarës: "Muhamed bin Abdulwahhab nuk është profet, as engjëll, ai është thjesht një dijetar".
Ndërsa vetëm kjo fjali është mjaft tronditëse, deklarata pasuese, "Bin Abdulwahhab nuk është Arabia Saudite", tregon se Riadi tani e ka formalizuar distancën që ka krijuar midis vetes dhe shtyllës së tij ideologjike themeluese. Tani është koha të deklarojmë se transformimet që kemi parë nga jashtë për vite me radhë si "reforma shokuese" janë në të vërtetë pjesë e një vizioni të vetëdijshëm. Intervista e Selmanit me The Atlantic e përshkruan në mënyrë të përsosur këtë prag ...
Aleanca që formoi rajonin
Aleanca midis dinastisë saudite dhe pasuesve të Muhamed bin Abdulvehabit filloi në fund të shekullit të 18-të. Kjo aleancë ishte një nga pikat më të rëndësishme të kthesës që formësoi jo vetëm Gadishullin Arabik, por edhe historinë politike dhe ideologjike të Azisë Perëndimore. Sot, Selmani jo vetëm që e sfidon këtë traditë, por edhe e ripërcakton plotësisht atë - madje e hedh poshtë - duke e njohur atë si kornizën ideologjike të Vizionit Saudit 2030.
Abdulvehabi (1703–1792), i rritur në brendësi të Nexhdit, ishte një përkrahës i ripërtëritjes bazuar në traditën Hanbeli dhe një linjë Selefi. Qëllimi i tij ishte një lëvizje "pastrimi" që mbështeste një kthim në praktikat e hershme të Islamit. Megjithatë, ajo që e përcaktoi vërtet atë ishte transformimi i kësaj ideje në një projekt politik. Aleanca e tij me familjen saudite ishte një transformim i një pretendimi teologjik në një ideologji që legjitimonte zgjerimin ushtarak.
Themeli i këtij partneriteti, modeli i "legjitimitetit fetar + autoritetit politik", formoi shtyllën kurrizore ideologjike të Emiratit të Dirijah-s, shtetit të parë saudit të themeluar në vitin 1744. Shteti fillimisht u forcua në Nexhd dhe më pas u zgjerua duke përfshirë Mekën dhe Medinën. Megjithatë, në vitin 1818, forcat e dërguara nga Guvernatori i Egjiptit, Muhamed Ali Pasha, rrethuan Diriyah-n; kryeqyteti u shkatërrua dhe Emir Abdullah bin Saud u çua në Stamboll dhe u ekzekutua.
Fytyra shkatërruese e lëvizjes
Gjatë kësaj periudhe, Vehabizmi u transformua nga një prejardhje thjesht teologjike në një regjim shtypës që zbatoi me forcë inxhinierinë sociale. Kultet e faltoreve, urdhrat sufistë, vizitat në varre, devotshmëria popullore dhe praktikat fetare lokale shekullore u shpallën "shirk" (politeizëm). Detajet vehabiste shkatërruan faltore në të gjithë Gadishullin Arabik, zhdukën strukturat sufiste dhe u përpoqën të riformësonin jetën shoqërore sipas një interpretimi të vetëm. Shumë argumentojnë se kjo trashëgimi lidhet drejtpërdrejt me praktikat e al-Kaedës dhe ISIS-it sot.
Në intervistën e tij, Selman bën deklarata të qarta për këtë çështje, duke tërhequr një vijë të prerë midis grupeve radikale: "Çështja është se ISIS nuk imiton asnjë figurë fetare saudite të gjallë. Kur ata vdesin, ata fillojnë të përdorin fjalët e tyre dhe t'i nxjerrin pikëpamjet e tyre jashtë kontekstit. Shkrimet e Abdulwahhabit u përdorën nga ekstremistët për qëllimet e tyre. Nëse ai do të ishte gjallë sot, ai do të ishte në ballë të luftimit të këtyre grupeve radikale".
Në shekullin e 20-të, pasuria nga nafta dhe bashkëpunimi SHBA-Saudite e transformuan vehabizmin në një “produkt eksporti” global: programet e bursave, medresetë, qendrat e trajnimit të imamëve dhe institucionet selefiste u përhapën nga Afrika në Azi. Ky rrjet shërbeu si një bazë doktrinare e gatshme për lëvizjet radikale selefiste në vitet që pasuan.
Baza ideologjike e vitit 2030
Pikërisht këtu e pozicionon veten Selman sot, përballë kësaj barre historike. Në intervistë, ai deklaron: "Sot, askush nuk mund t'i bëjë pikëpamjet e asnjë sekti të vetëm kornizën e vetme fetare të Arabisë Saudite", duke deklaruar në mënyrë efektive shembjen e marrëveshjes së ndarjes së pushtetit dy shekull e gjysmë të gjatë midis familjes mbretërore dhe klerit vehabist.
Mesazhi i Selman mund të përmblidhet si më poshtë: "Ne nuk e mbajmë më barrën politike të ideologjisë vehabiste, Arabia e re Saudite është ndërtuar mbi pragmatizmin ekonomik, hapjen kulturore dhe modernizimin e përqendruar te shteti".
Prandaj, deklarata e Princit të Kurorës nuk është thjesht një interpretim politik ose teologjik, por sfida më radikale ndaj arkitekturës dyqindvjeçare të pushtetit të Gadishullit Arabik. Nëse Vizioni 2030 bazohet në ekonomi, themeli i tij ideologjik është kjo llogaritje.
Përgatiti: intercontinental